قرارداد سئو

 

نگاه اجمالی

نوع قرارداد 🎯	مناسب برای چه کسب‌وکاری 👥	مزیت واقعی ✅	ریسک و سوءتفاهم‌های رایج ⚠️	توقعی که باید تنظیم شود 🧠	خروجی ملموس بعد از حدود ۳ ماه 📊
نتیجه‌محور (تضمینی)	کسب‌وکارهای KPI‌محور با بودجه محدود و فشار روی فروش	هم‌راستایی ظاهری هزینه با نتیجه و حس «فقط وقتی نتیجه هست پول می‌دم»	انتظار رتبه ۱ روی کلمات سخت، فشار برای روش‌های پرریسک، تعهد روی چیزی خارج از کنترل سئوکار	نتیجه قطعی در سئو وجود ندارد؛ فقط می‌شود روی اقدام اصولی و سناریوهای محتمل توافق کرد	حرکت تدریجی رتبه‌ها، بهبود دیده‌شدن؛ بدون تضمین قطعی جایگاه یا فروش
فرآیندمحور (ری‌تنر ماهانه)	سایت‌هایی که به رشد تدریجی، ثبات فعالیت و همکاری بلندمدت نیاز دارند	تمرکز روی اجرای مداوم، امکان برنامه‌ریزی، گزارش‌گیری منظم و ساختن زیرساخت سالم	حس «چند ماهه پول می‌دم ولی هنوز نترکیده»، توقع دیدن معجزه در کوتاه‌مدت	سئو ماراتن است نه اسپرینت؛ باید روی روند و کیفیت کار قضاوت شود، نه فقط یک عدد رتبه	بهبود ساختار فنی، شروع حرکت کیوردها، شکل‌گیری ترافیک ارگانیک قابل‌پیگیری
پروژه‌ای	لانچ اولیه سایت، ریدیزاین، ریکاوری تکنیکال یا هدف‌های کوتاه‌مدت مشخص	شروع و پایان شفاف، تحویل یک بسته مشخص از بهینه‌سازی‌ها در بازه محدود	این تصور که بعد از تحویل پروژه، سئو «تمام شده» و بدون ادامه کار هم رشد ادامه دارد	فاز پروژه یعنی چیدن زیرساخت؛ برای رشد واقعی نیاز به فاز نگه‌داری و توسعه بعدی است	زیرساخت فنی و محتوایی مرتب، رفع ایرادهای جدی و آماده‌شدن سایت برای رشد بلندمدت
مدل ترکیبی (ثابت + پاداش)	برندهای حساس یا بیزنس‌هایی که KPI مهم دارند ولی نمی‌خواهند ریسک کامل نتیجه‌محور کنند	ترکیب امنیت ذهنی برای سئوکار با انگیزه نتیجه‌محور برای هر دو طرف	تعریف KPI اشتباه (مثل تضمین فروش یا رتبه قطعی)، دعوا روی نحوه اندازه‌گیری	پاداش باید مشروط به KPI منطقی و قابل‌اندازه‌گیری باشد، نه وعده‌های شعاری	روند رشد قابل‌دفاع + چند نقطه عطف مشخص که در صورت تحقق، پاداش فعال می‌شود
همکاری بدون قرارداد رسمی	رابطه‌های قدیمی، تیم‌های داخلی یا همکاری‌های مبتنی بر اعتماد شخصی	شروع سریع، کاغذبازی کمتر و حس صمیمیت در شروع کار	ابهام روی تعهدات، پول، تایم‌لاین و این‌که «چه کسی چه چیزی قول داده»	حتی اگر فاز اول بدون قرارداد پیش می‌رود، باید شفافیت مکتوب خیلی زود اضافه شود	اگر تعامل عالی باشد، پروژه می‌تواند رشد کند؛ ولی در اولین اختلاف، نبود قرارداد خودش تبدیل به بحران می‌شود

 

نمونه قرارداد سئو

قرارداد سئو در سطح وب زیاد است. این دو نمونه از نظر شخصی من مورد تایید و قابل استفاده است. البته که باید طبق شرایط خودتون تغییرات لازم رو پیاده کنید.

دانلود قرارداد سئو قابل ویرایش شماره 1

دانلود قرارداد سئو قابل ویرایش شماره 2

 

دیدگاه شخصی من

از سال ۹۸ تا امروز روی بیشتر از ۴۰ پروژه سئو کار کردم. چیزی که از دل تجربه فهمیدم اینه که «داشتن قرارداد» به‌خودیِ‌خود مشکل رو حل نمی‌کنه، ولی نداشتنش تقریباً همیشه یه جایی گریه درمیاره. اصل داستان اینه که از همون اول مرزها و توقعات شفاف باشن تا طرف مقابل با تصور رتبه یک دوماهه یا افزایش فروش بدون تغییر محصول وارد نشه. قرارداد کمک می‌کنه این شفافیت روی کاغذ هم ثبت بشه، اما چیزی که پروژه رو سالم نگه می‌داره تعامل واقعی، احترام به تخصص طرف مقابل و مدیریت توقعاته. قرارداد فقط قابیه که این تعامل رو توش نگه می‌داری تا آخر کار هیچ‌کس حس نکنه حرفی نگفته مونده یا چیزی بهش تحمیل شده.

 

جالبه بدونی تعداد زیادی از پروژه‌هایی که واقعاً رشد کردن، اصلاً بدون قرارداد رسمی جلو رفتن و هیچ‌وقت هم به مشکل نرسیدن؛ درحالی‌که پروژه‌هایی هم دیدم که با قراردادهای چندصفحه‌ای سفت‌وسخت شروع شدن، اما آخرش به شکایت، نارضایتی یا ترک همکاری کشیده. خود قرارداد معجزه نمی‌کنه؛ چیزی که پروژه رو از نقطه شروع تا انتها سالم نگه می‌داره شفافیت، تعامل، پاسخ‌گویی و مدیریت توقعاته. قرارداد فقط ابزار این ماجراست، نه تضمینش.

 

 

تعریف قرارداد سئو و ضرورت آن

قرارداد سئو توافق‌نامه‌ای رسمی بین متخصص سئو (یا تیم/شرکت سئو) و کارفرما است که مشخص می‌کند طرفین چه تعهداتی نسبت به هم دارند، چه اهدافی را دنبال می‌کنند، تا چه زمانی همکاری ادامه خواهد داشت و شرایط مالی همکاری چیست. این قرارداد تضمین می‌کند تمامی جزئیات پروژه – از وظایف و deliverableها گرفته تا معیارهای سنجش موفقیت – شفاف شده و مورد توافق قرار گرفته‌اند.

 

چرا داشتن قرارداد سئو مهم است؟

• اولاً، سئو فرایندی زمان‌بر و پویا است که نتایج آن ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا محقق شود. بدون قرارداد، امکان بروز اختلاف بر سر انتظارات وجود دارد (مثلاً کارفرما انتظار دارد در مدت کوتاهی به رتبه ۱ برسد).
• ثانیاً، یک قرارداد مکتوب تنها راه مقابله با مشکلاتی مثل تغییر محدوده‌ی کار (Scope Creep) یا درخواست‌های فراتر از توافق است. به‌عنوان مثال، تعریف واضح محدوده خدمات در قرارداد باعث می‌شود اگر کارفرما درخواست‌های اضافی داشت، بتوان به بند مربوطه استناد کرد یا شرایط مالی جدیدی تعیین نمود.
• سوم، قرارداد نقش یک سپر قانونی را دارد؛ در صورت تغییرات غیرمنتظره (مانند آپدیت الگوریتم گوگل که موجب افت رتبه‌ها شود) وجود بند عدم‌مسئولیت می‌تواند از طرح دعاوی حقوقی علیه مجری جلوگیری کند.

زمان تنظیم قرارداد

بهترین زمان برای تنظیم و امضای قرارداد سئو، پیش از آغاز پروژه و در بدو همکاری است؛ یعنی درست پس از نهایی‌شدن پروپوزال سئو و توافق بر سر کلیات کار. هرگز بدون قرارداد کار را آغاز نکنید؛ تجربه نشان داده حتی در پروژه‌های دوستانه، نداشتن قرارداد می‌تواند به اختلافات جدی منجر شود.

مدل‌های همکاری در قرارداد سئو

نتیجه‌محور (تضمینی)

در این مدل، پرداخت حق‌الزحمه منوط به دستیابی به نتایج معین است – برای مثال رسیدن به رتبه‌ی مشخصی در گوگل یا افزایش ترافیک ارگانیک به مقدار توافق‌شده. هرچند این مدل از دید کارفرما ایده‌آل به‌نظر می‌رسد (چون ریسک پرداخت بدون نتیجه را کاهش می‌دهد)، اما در عمل بسیار چالش‌برانگیز و دارای ریسک برای هر دو طرف است.

اول اینکه سئو ذاتاً قابل‌تضمین قطعی نیست و تحت تأثیر عوامل بیرونی است؛ هیچ متخصصی نمی‌تواند با قطعیت بگوید در یک زمان مشخص حتماً رتبه‌ی سایت را مثلاً دوبرابر خواهد کرد. اگر هم سئوکار برای عمل به تضمین، به روش‌های خطرناک (کلاه‌سیاه، شبکه‌های لینک PBN و …) رو بیاورد، ممکن است سایت دچار جریمه و افت شدید شود که در نهایت به زیان کارفرماست.

دوم، از منظر حقوقی نیز تعهد به یک نتیجه خارج از اختیار مستقیم مجری (مثلاً تعهد به افزایش فروش شرکت) می‌تواند مصداق «تعهد امر غیر» تلقی شود که در حقوق ایران باطل بوده و حتی می‌تواند زمینه‌ساز طرح دعوی باشد.

سوم، مدل نتیجه‌محور تعیین ارزش کار را دشوار می‌کند؛ اگر متخصص ماه‌ها تلاش کند ولی عوامل رقابتی یا تغییرات الگوریتم نتیجه را به تاخیر بیاندازند، آیا عدم پرداخت به او منصفانه است؟ بنابراین بسیاری از حرفه‌ای‌های سئو از قراردادهای صرفاً تضمینی اجتناب می‌کنند یا در صورت اصرار کارفرما، مدل ترکیبی پیشنهاد می‌دهند.

فرآیندمحور (ماهانه/Retainer)

در این مدل، خدمات سئو به‌صورت مستمر در قالب یک دوره زمانی (مثلاً قراردادهای شش‌ماهه یا سالانه با پرداخت‌های ماهانه) ارائه می‌شود. سئوکار هر ماه وظایف مشخصی (تولید محتوا، لینک‌سازی، بهینه‌سازی فنی و گزارش‌دهی) را انجام داده و کارفرما در پایان هر ماه حق‌الزحمه را پرداخت می‌کند.

مزیت این روش استمرار فعالیت‌ها و بهبود تدریجی نتایج است. همچنین درآمد مجری نیز ثبات دارد. چالش این مدل، نیاز به ارتباط منظم و اثبات ارزش کار در پایان هر دوره برای کارفرماست.

پروژه‌ای

در این حالت پروژه سئو دارای محدوده و زمان مشخص است (مثلاً انجام یکسری بهینه‌سازی ابتدایی و رسیدن به چند هدف معین طی 4 ماه). هزینه معمولاً به بخش‌های مرحله‌ای یا بر اساس تحویل فازهای مشخص تقسیم می‌شود. این مدل شروع و پایان شفاف دارد و برای کارفرمایانی مناسب است که یک هدف کوتاه‌مدت مشخص (مثل بهبود سئوی تکنیکال سایت یا لانچ اولیه وب‌سایت) دارند. عیب آن عدم تداوم پس از اتمام پروژه است و ممکن است پس از پایان کار، برای ادامه بهبودها نیاز به قرارداد جدید باشد.

مدل ترکیبی

ترکیبی از مبلغ ثابت پایه (برای پوشش هزینه‌های کار) به‌علاوه‌ی پاداش یا کمیسیون در صورت تحقق نتایج مشخص. برای مثال، در قرارداد ذکر می‌شود کارفرما ماهانه X تومان به‌عنوان هزینه ثابت می‌پردازد و در صورت رسیدن به مثلاً رتبه صفحه اول گوگل برای ۵ کلمه کلیدی طی ۶ ماه، پاداش Y تومان به مجری پرداخت خواهد شد.

این مدل انگیزه‌ی موفقیت را برای مجری افزایش می‌دهد و در عین حال ریسک کارفرما را نیز کنترل می‌کند. هرچند تنظیم جزئیات آن نیازمند دقت است (باید دقیقا شاخص نتیجه و نحوه اندازه‌گیری و زمان‌بندی پرداخت پاداش ذکر شود).

به یاد داشته باشید حتی در این حالت هم نباید وعده‌های غیرواقع‌بینانه داد؛ نتایج سئو به عوامل متعددی وابسته است و بهتر است به جای تضمین مطلق، اهداف منطقی تعیین و تلاش در حد توان حرفه‌ای تعهد شود.

نکته: در ایران عبارات فریبنده‌ای مثل «سئو تضمینی» گاهی از سوی برخی شرکت‌ها تبلیغ می‌شود. حتماً دقت کنید که مفهوم ضمانت در سئو بسیار محدود است و اگر هم نوشته شود، باید همراه با شروط واضح و قابل‌سنجش باشد. به‌طور کلی متخصصین معتبر معمولاً نتایج را تضمین نمی‌کنند بلکه تعهد می‌دهند طبق قرارداد تمامی اقدامات لازم و اصولی را انجام دهند. بنابراین مراقب پیشنهادهای ظاهراً دلچسب اما غیرمنطقی باشید.

کدام مدل قرارداد برای شما مناسب‌تر است؟

شرایط یا وضعیت کسب‌وکار	مدل قرارداد پیشنهادی	منطق انتخاب
سایت تازه‌کار، لانچ اولیه، بدون دیتای کافی	پروژه‌ای → سپس ری‌تنر	نیاز به زیرساخت و لندینگ‌های پایه؛ بعد از شکل‌گیری دیتا، رشد ماهانه
بودجه ماهانه ثابت و نیاز به فعالیت مداوم	ری‌تنر (ماهانه)	تمرکز روی خروجی‌های ماهانه و روند رشد؛ نوسان رتبه‌ها اهمیت کمتر دارد
KPI محور ولی ریسک کامل نمی‌خواهی	مدل ترکیبی	حداقل مبلغ ثابت + پاداش مشروط به KPI؛ کنترل هزینه و انگیزه هم‌زمان
برند جاافتاده با کلمات مهم و حساسیت حقوقی	ری‌تنر با بندهای دقیق	حفظ جایگاه و امنیت حقوقی؛ نتیجه‌محور شدید می‌تواند خطرساز شود
فرصت‌محور، کمپین‌های فصلی یا لانچ محصول	پروژه‌ای + ری‌تنر	فاز اول برای لانچ/ریکاوری؛ سپس نگه‌داری و رشد پایدار
نگران قول‌های غیرواقعی روی نتیجه نهایی هستی	تعهد روی فرآیند + پاداش مشروط	دور شدن از تضمین رتبه و فروش؛ شفافیت در وظایف و انگیزه برای نتیجه

اجزای ضروری یک قرارداد سئو

معرفی طرفین و اطلاعات تماس

مشخصات کامل طرفین (شامل شخص حقیقی یا حقوقی بودن، نام و نام خانوادگی/نام شرکت، شماره ملی/شناسه ثبت، آدرس، شماره تماس ثابت و همراه، ایمیل) درج شود. این بخش از نظر قانونی اهمیت دارد تا در صورت قصور یا اختلاف، امکان پیگیری حقوقی طرف خاطی وجود داشته باشد. حتماً مطمئن شوید نام صاحب سایت و دامنه مورد قرارداد ذکر شده و هر دو طرف قرارداد را امضا می‌کنند.

موضوع و اهداف پروژه

در ماده موضوع قرارداد دقیقاً قید کنید که پروژه شامل چه مواردی است (مثلاً «بهینه‌سازی جامع سایت … در نتایج جستجوی گوگل برای کلمات کلیدی …»). سپس اهداف و تارگت‌های کمی را بنویسید؛ این اهداف می‌تواند شامل رتبه گرفتن روی N کلمه کلیدی طی X ماه، افزایش X درصدی ترافیک ارگانیک در مدت Y، انتشار تعداد معینی محتوای جدید در ماه و غیره باشد.

تعیین اهداف مشخص به هر دو طرف کمک می‌کند بدانند موفقیت چگونه سنجیده خواهد شد. یادتان باشد اهداف را واقع‌بینانه و قابل‌اندازه‌گیری انتخاب کنید (از معیارهای کلی یا مبهم بپرهیزید). برای مثال به‌جای «افزایش چشمگیر فروش»، بنویسید «افزایش نرخ تبدیل سایت از ۱٪ به ۲٪ طی ۶ ماه».

دامنه خدمات و حدود وظایف مجری

در قرارداد باید دقیقاً مشخص شود سئوکار چه کارهایی انجام خواهد داد. به جای عبارات کلی مانند «بهبود سئو سایت»، موارد را لیست کنید. برای نمونه: تحقیق کلمات کلیدی، بهینه‌سازی تگ‌های عنوان و توضیحات صفحات، اصلاح ساختار فنی سایت، تولید محتوای بهینه‌شده (چند مقاله در ماه)، لینک‌سازی خارجی (با چه کیفیت و تعدادی)، گزارش‌دهی و غیره.

هر چه این بخش شفاف‌تر باشد، انتظار کارفرما واقع‌بینانه‌تر تنظیم می‌شود. همچنین ذکر کنید چه روش‌هایی مجاز یا ممنوع‌اند؛ مثلاً تأکید کنید که فقط روش‌های کلاه‌سفید و مطابق با دستورالعمل‌های گوگل انجام می‌شود و خودداری از هرگونه روش کلاه‌سیاه جزو تعهدات مجری است.

تعهدات و مسئولیت‌های کارفرما

نمونه تعهدات کارفرما: در اختیار گذاشتن دسترسی‌های لازم (ادمین وب‌سایت، Google Analytics و کنسول جستجو) ظرف مدت مشخص پس از عقد قرارداد؛ تأمین یا تأیید به‌موقع محتوای تهیه‌شده توسط تیم سئو (مثلاً حداکثر ظرف ۵ روز کاری)؛ اعمال تغییرات فنی پیشنهادشده توسط مجری در سایت ظرف زمان معقول؛ همکاری در برگزاری جلسات منظم پیشرفت کار؛ عدم استخدام هم‌زمان فرد/شرکت دیگر برای سئو همان سایت بدون اطلاع مجری و مواردی از این دست.

همچنین حق دسترسی و ویرایش سایت برای مجری باید تضمین شود؛ در قرارداد ذکر کنید در صورت عدم ارائه دسترسی یا تاخیرهای طولانی از سوی کارفرما، مجری مسئولیت تأخیر در نتایج را بر عهده ندارد. (برای نمونه می‌توان نوشت: «در صورت عدم ارائه محتوا/دسترسی لازم توسط کارفرما در موعد مقرر، زمان‌بندی پروژه به همان میزان تمدید شده و مسئولیت تاخیر نتایج بر عهده کارفرما خواهد بود.»)

مدت قرارداد و جدول زمانی

حتماً تاریخ شروع و پایان همکاری را در ابتدای قرارداد درج کنید. علاوه بر آن، توصیه می‌شود یک Timeline کلی برای پروژه تهیه و به قرارداد پیوست شود یا در متن قرارداد به آن اشاره گردد. این تقویم زمانی نشان می‌دهد در هر بازه چه کاری انجام می‌شود و چه دستاورد میانی انتظار می‌رود.

به عنوان مثال: «۳۰ روز نخست – بهبود ساختار فنی سایت و تدوین استراتژی محتوا؛ ۳۰ روز دوم – تحقیق کلمات کلیدی و آغاز تولید محتوا؛ ۳۰ روز سوم – انتشار ۱۰ محتوای جدید و کسب ایندکس اولیه صفحات؛ …». چنین زمان‌بندی‌ای به مدیریت انتظارات کمک می‌کند و جلو بروز اختلاف جلوگیری می‌نماید.

توجه کنید که همه این مهلت‌ها تقریبی هستند و هیچ چیز در سئو قطعی نیست؛ اما داشتن چارچوب زمانی باعث می‌شود کارفرما تصویر روشنی از روند پروژه داشته باشد و بداند برای رسیدن به نتایج چه مدت باید صبر کند.

شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI)

در قرارداد، معیارهای سنجش موفقیت پروژه را به‌طور شفاف تعریف کنید. KPIهای سئو می‌توانند بسته به اهداف پروژه شامل موارد زیر باشند:

• رتبه کلمات کلیدی مشخص: مثلاً رسیدن به صفحه اول گوگل برای ۵ کلمه کلیدی اصلی.
• ترافیک ارگانیک: مثلاً افزایش ۳۰٪ بازدید ارگانیک سایت طی ۶ ماه (براساس گزارش Google Analytics).
• نرخ تبدیل یا میزان سرنخ (Lead) حاصل از جستجوی ارگانیک: اگر هدف کسب‌وکار مشخص است (فروش، ثبت‌نام، تماس)، می‌توان نرخ تبدیل کاربران ارگانیک یا تعداد سرنخ‌های به‌دست‌آمده را معیار قرار داد.
• سایر شاخص‌ها: بهبود نرخ کلیک ارگانیک (CTR) در نتایج گوگل، نرخ پرش (Bounce Rate) صفحات ورودی از گوگل، زمان ماندگاری کاربر، تعداد بک‌لینک‌های باکیفیت کسب‌شده و امتیاز دامین‌اتوریتی از جمله KPIهای تکمیلی هستند.

هر KPI که ذکر می‌کنید باید عدد مبنا (وضعیت فعلی) و عدد هدف داشته باشد.

مهم است که کارفرما بداند کدام معیارها ملاک ارزیابی خواهند بود و این‌که این شاخص‌ها باید واقع‌بینانه و قابل دستیابی باشند. برای مثال، اگر سایت تازه‌کار است، نباید KPI غیرواقعی مثل «ورود به رتبه ۱ گوگل روی کلمات پرترافیک در ۲ ماه» تعریف شود. در عوض، KPI می‌تواند «افزایش تدریجی رتبه کلمات از ۱۰۰+ به زیر ۲۰ طی ۶ ماه» باشد.

 

گزارش‌دهی و ارتباطات

در قرارداد مشخص کنید نحوه گزارش‌دهی و ارتباط مجری با کارفرما چگونه خواهد بود. جزئیاتی مانند:

• دوره تناوب گزارش‌ها: مثلاً گزارش‌های عملکرد به‌صورت ماهانه کتبی (PDF یا ایمیل) ارائه می‌شود، به‌علاوه جلسه مرور حضوری/آنلاین هر سه ماه یک‌بار.
• محتوای گزارش‌ها: گزارش‌ها می‌تواند شامل رتبه کلمات کلیدی، تغییرات ترافیک ارگانیک، خلاصه اقدامات انجام‌شده در ماه، برنامه ماه آینده، چالش‌ها و توصیه‌ها باشد.

کانال ارتباطی و جلسات

مشخص شود ارتباط روزمره از چه طریقی است (مثلاً گروه واتساپ/اسلک برای سوالات جاری) و جلسات رسمی با چه فرکانسی برگزار می‌شود (مثلاً ماهیانه یک جلسه استراتژی روی زوم). حتی می‌توانید ساعات پاسخ‌گویی را تنظیم کنید تا سوءتفاهمی نباشد (مثلاً «تماس در ساعات غیراداری یا ایام تعطیل جز در موارد اضطراری مجاز نیست»). این شفاف‌سازی‌ها از بروز مشکلاتی نظیر توقع تماس ۲۴/۷ جلوگیری می‌کند.

محرمانگی و حریم خصوصی (NDA)

بسیاری از پروژه‌های سئو با اطلاعات حساسی سر و کار دارند؛ مانند دسترسی به آمار فروش، لیست مشتریان یا استراتژی‌های بازاریابی کارفرما. از سوی دیگر گاهی کارفرما مایل نیست دیگران بدانند از خدمات سئو استفاده کرده یا مثلا چه کسی پروژه را انجام داده است. به همین دلیل درج یک بند محرمانگی ضروری است.

در این بند ذکر می‌شود که مجری متعهد است کلیه اطلاعاتی را که در طی همکاری کسب می‌کند محرمانه نگه داشته و جز برای اجرای پروژه استفاده نکند. همچنین کارفرما نیز متعهد شود که اسرار حرفه‌ای و روش‌های کاری مجری یا اسناد تحلیلی و گزارش‌های ارائه‌شده را بدون اجازه، در اختیار رقبا یا عموم قرار ندهد. اگر پروژه خیلی حساس است، می‌توانید یک قرارداد عدم افشای اطلاعات (NDA) جداگانه به امضای طرفین برسانید یا به‌عنوان پیوست به قرارداد اصلی ضمیمه کنید. این کار اعتماد متقابل را افزایش می‌دهد و ریسک سوءاستفاده از داده‌ها را کاهش می‌دهد.

تعهدات مالی

مبلغ و نحوه پرداخت: بخش مالی قرارداد باید کامل و شفاف باشد. مبلغ کل پروژه یا حق‌الزحمه ماهانه را به عدد و حروف ذکر کنید. سپس نحوه پرداخت را توضیح دهید: مثلاً «۳۰٪ پیش‌پرداخت هنگام عقد قرارداد، ۴۰٪ در انتهای ماه دوم و ۳۰٪ باقیمانده پس از تحویل نهایی و تحقق اهداف تعریف‌شده» یا در مدل ماهانه «پرداخت تا پنجم هر ماه شمسی بابت خدمات ماه قبل».

اگر پرداخت مرحله‌ای است، دقیق بنویسید در ازای چه خروجی یا تاریخی هر قسط پرداخت می‌شود. دیرکرد پرداخت را هم درنظر بگیرید: می‌توانید بند جریمه دیرکرد (مثلاً ۲٪ مبلغ هر هفته تأخیر) یا حق تعلیق کار در صورت عدم پرداخت را اضافه کنید. بسیاری از سئوکاران حرفه‌ای ترجیح می‌دهند بخش عمده‌ی هزینه را در ابتدای کار دریافت کنند تا ریسک عدم پرداخت را کاهش دهند – خصوصاً پس از دستیابی به نتایج.

از طرفی، کارفرما معمولاً تمایل دارد پرداخت را منوط به مشاهده‌ی پیشرفت کند. راه‌حل میانی می‌تواند پرداخت درصدی پیش‌پرداخت + پرداخت‌های دوره‌ای باشد، تا هر دو طرف در میانه راه احساس اطمینان کنند.

نکته مهم: هرگز دریافت همه هزینه‌ها را به پایان کار موکول نکنید؛ چون اگر پروژه به اختلاف بخورد یا کارفرما از ادامه منصرف شود، ممکن است دستمزد ماه‌ها تلاش شما بلاتکلیف بماند.

هزینه‌های جانبی و منابع لازم

یکی از مواردی که حتماً باید در قرارداد تکلیف آن روشن شود، هزینه‌های جانبی پروژه است. در سئو هزینه‌هایی مانند خرید رپورتاژ آگهی، بک‌لینک، ابزارهای نرم‌افزاری (مثلاً اشتراک Ahrefs یا SerpWizard)، سرور یا هاست دانلود برای محتواهای سنگین، تبلیغات مکمل (مثلاً کمپین گوگل ادز یا یکتانت)، یا تولید محتوای جداگانه (عکاسی، ویدیو) ممکن است پیش بیاید.

مشخص کنید کدام یک از این هزینه‌ها بر عهده کارفرماست و کدام بر عهده مجری. برای نمونه، می‌توانید بنویسید «تهیه محتوای متنی ۱۰۰۰ کلمه‌ای در هفته و انتشار آن بر عهده مجری است، اما تأمین تصاویر اختصاصی یا تهیه اینفوگرافیک بر عهده کارفرما خواهد بود» یا «خرید رپورتاژ آگهی در سایت‌های خبری پس از تأیید کارفرما انجام و هزینه آن جداگانه توسط کارفرما پرداخت می‌شود».

همچنین اگر نیروی اضافی (مثلاً برنامه‌نویس، طراح یا عکاس) نیاز است، در قرارداد ذکر کنید آیا هزینه آن در مبلغ قرارداد لحاظ شده یا خیر. شفافیت در این زمینه از اختلافات مالی بعدی پیشگیری می‌کند.

جرایم و پاداش‌ها

خوب است در قرارداد پیش‌بینی کنید اگر هر یک از طرفین به تعهدات خود طبق زمان‌بندی عمل نکرد، چه می‌شود. جرایم تأخیر می‌تواند برای هر دو سمت تعریف شود: مثلاً اگر سئوکار بدون دلیل موجه یک ماه در ارائه گزارش‌ها یا انجام وظایف تاخیر داشت، X٪ از مبلغ آن ماه کسر شود؛ و اگر کارفرما در ارائه محتوا یا پرداخت اقساط بیش از Y روز تأخیر داشت، مجری مجاز به توقف کار یا فسخ قرارداد باشد.

تعیین جریمه برای تاخیر، جدیت طرفین را نشان می‌دهد و همه را به رعایت timeline تشویق می‌کند. به عنوان نمونه می‌توان نوشت: «در صورت تأخیر بیش از ۱۰ روز کاری در انجام هر یک از تعهدات مجری طبق برنامه زمانی، معادل ۵٪ از کل مبلغ قرارداد به عنوان جریمه از حق‌الزحمه مجری کسر می‌شود. همچنین در صورت تأخیر بیش از ۱۰ روز کاری کارفرما در هر پرداخت، مجری حق دارد به ازای هر هفته تأخیر ۵٪ به مبلغ آن صورت‌حساب اضافه نماید یا در صورت تجاوز تأخیر از ۳۰ روز، قرارداد را فسخ کند.»

به‌طور مشابه، پاداش نیز می‌تواند تعریف شود (اختیاری): مثلاً اگر مجری زودتر از موعد به KPIهای تعیین‌شده رسید، درصدی پاداش یا تمدید قرارداد به‌صورت تشویقی درنظر گرفته شود.

تضمین‌ها و عدم‌تضمین‌ها

در متن قرارداد، صراحتاً تکلیف تضمین نتایج را مشخص کنید. توصیه اکید این است که بند صریحی اضافه شود مبنی بر این‌که مجری کنترل مستقیمی بر الگوریتم‌های موتورهای جستجو ندارد و در نتیجه نمی‌تواند نتایج قطعی (مثلاً رتبه ۱ شدن) را تضمین کند. به جای تضمین نتیجه، بر تضمین کیفیت کار و انجام اقدامات استاندارد تأکید کنید.

برای اطمینان خاطر کارفرما می‌توانید اشاره کنید که مجری متعهد به رعایت آخرین دستورالعمل‌های گوگل (Google Webmaster Guidelines) است و تمام فعالیت‌ها به صورت اصولی و اخلاقی انجام خواهد شد. همچنین اگر قرار است هر نوع تضمین محدود ارائه شود (مثلاً تضمین بازگشت بخشی از مبلغ در صورت عدم تحقق نسبی اهداف)، شرایط دقیق آن را درج نمایید. فراموش نکنید که وعده‌های غیرمنطقی می‌توانند بعدها منجر به مطالبه و حتی دعوی حقوقی شوند.

شرایط فسخ قرارداد

حتماً بند یا ماده‌ای را به چگونگی خاتمه دادن زودتر از موعد قرارداد اختصاص دهید. شرایطی را تعریف کنید که تحت آنها هر یک از طرفین می‌تواند قرارداد را فسخ کند. به عنوان مثال: «اگر کارفرما بیش از ۳۰ روز در پرداخت اقساط تاخیر داشته باشد، مجری مجاز به فسخ یک‌طرفه قرارداد است» یا «اگر پس از گذشت ۳ ماه، کمتر از ۳۰٪ اهداف سئو محقق شده باشد و روند پیشرفت نشان‌دهنده عدم کارایی استراتژی باشد، کارفرما حق فسخ قرارداد را خواهد داشت».

هر شرایط فسخی باید فرآیند انجام آن را هم شامل شود؛ مثلاً اخطار کتبی ۱۰ روزه به طرف مقابل جهت رفع قصور، و در صورت عدم رفع، قطع همکاری. حتماً تصریح کنید که فسخ قرارداد نباید خودسرانه و بدون دلیل موجه صورت گیرد و در غیراینصورت جریمه یا خسارت وارد می‌شود. همچنین وضعیت پرداخت‌ها هنگام فسخ مشخص گردد: آیا در صورت فسخ توسط کارفرما، هزینه‌ای به مجری بابت کارهای انجام‌شده تا آن لحظه تعلق می‌گیرد؟ آیا در صورت فسخ ناشی از تخلف مجری، مبلغی باید به کارفرما مسترد شود؟ این موارد را به‌طور شفاف قید کنید.

برای نمونه: «در صورت فسخ قرارداد توسط کارفرما بدون تخلف مجری، کارفرما متعهد به پرداخت هزینه خدمات انجام‌شده تا تاریخ فسخ طبق گزارش‌های ارائه‌شده خواهد بود و باقی‌مانده پیش‌پرداخت (اگر کار انجام‌نشده‌ای مانده) مسترد می‌گردد. در صورت فسخ ناشی از تخلف یا قصور مجری، کارفرما محق به دریافت خسارت تا سقف … تومان خواهد بود.»

تعیین مرجع حل اختلاف

هرچند امیدواریم هیچ‌گاه کار به اختلاف نکشد، اما بهتر است در قرارداد تکلیف حل‌وفصل اختلافات مشخص باشد. برای مثال می‌توانید ذکر کنید: «در صورت بروز اختلاف، طرفین ابتدا موضوع را از طریق مذاکره مستقیم طی ۱۵ روز حل‌وفصل خواهند کرد؛ در صورت عدم توافق، موضوع به داوری فلان فرد/شرکت ارجاع می‌شود؛ و چنانچه داوری نیز طی ۳۰ روز نتیجه نداد، موضوع از طریق مراجع قضایی پیگیری خواهد شد.»

برخی قراردادها به معرفی یک شخص ثالث بی‌طرف (مثلاً یک کارشناس رسمی فناوری اطلاعات یا فرد مورد اعتماد طرفین) به عنوان داور مرضی‌الطرفین برای قضاوت در اختلافات پیچیده تصریح می‌کنند. این کار می‌تواند راه‌گشا باشد و از اتلاف وقت و هزینه در دادگاه جلوگیری کند. اگر چنین راهکاری را در نظر نمی‌گیرید، حداقل محل و قانون حاکم را تعیین کنید: طبق معمول بنویسید «این قرارداد تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران است و در صورت بروز اختلاف، در دادگاه‌های شهر … قابل طرح و رسیدگی خواهد بود.» مشخص کردن شهر دادگاه (مثلاً شهر محل دفتر کارفرما یا مجری) از این جهت مهم است که بعدها نیازی به رفت‌وآمدهای پرهزینه نباشد.

مالکیت نتایج و دارایی‌ها

توصیه می‌شود در قرارداد ذکر شود که مالکیت محتوای تولیدشده، گزارش‌ها و دستاوردهای پروژه پس از پرداخت کامل حق‌الزحمه به کارفرما منتقل می‌شود. به عنوان نمونه، اگر مجری مقالاتی برای وب‌سایت می‌نویسد یا بک‌لینک‌هایی ایجاد می‌کند، کارفرما مالک آنها خواهد بود مشروط به اینکه پرداخت‌ها کامل شده باشد.

همچنین می‌توانید مشخص کنید چه چیزهایی خارج از این محدوده است؛ مثلاً «ابزارها، اسکریپت‌ها یا روش‌های اختصاصی سئوکار به عنوان دارایی فکری او محفوظ است و کارفرما حق انتقال آنها به غیر یا استفاده تجاری مستقل از آنها را ندارد.» این بند جلوی برخی سوءتفاهم‌ها را می‌گیرد (مثلاً کارفرما نداند آیا بعد از اتمام قرارداد می‌تواند از محتواهای تولیدشده آزادانه استفاده کند – که قاعدتاً باید بتواند).

فورس ماژور و اتفاقات پیش‌بینی‌نشده

در پروژه‌های طولانی‌مدت ممکن است وقایع غیرمترقبه رخ دهد (از تغییرات الگوریتم و جریمه‌شدن سایت گرفته تا بیماری یا ترک کار اعضای تیم یا حتی اختلالات اینترنت و فیلترینگ). بهتر است بندی اضافه کنید که در صورت وقوع موارد غیرقابل پیش‌بینی که خارج از اراده طرفین است، چگونه عمل خواهد شد.

مثلا: «چنانچه سایت کارفرما توسط گوگل پنالتی شود یا به‌دلیل تغییرات الگوریتم افت شدید خارج از کنترل مجری رخ دهد، طرفین ظرف ۱۰ روز در مورد ادامه یا تعلیق پروژه مذاکره می‌کنند و در صورت عدم توافق، قرارداد تعلیق/فسخ می‌شود.» یا «در صورت بروز حوادث قهری مانند زلزله، قطعی طولانی اینترنت و… که اجرای قرارداد را به طور موقت ناممکن سازد، تعهدات برای مدت وقوع فورس‌ماژور به حالت تعلیق درمی‌آید.» این مفاد ضمن حفاظت از حقوق طرفین، اعتماد کارفرما را نیز جلب می‌کند که حتی شرایط خاص هم در قرارداد لحاظ شده است.

آن‌چه در بالا آمد، مهم‌ترین اجزای یک قرارداد سئو است. ممکن است بسته به نوع پروژه، بندهای دیگری هم لازم شود (برای مثال در قراردادهای با شرکت‌های بزرگ: رعایت قوانین امنیت اطلاعات سازمان، یا در قرارداد با ارگان دولتی: لزوم داشتن کارت پایان خدمت مجری و …). اما اغلب موارد، بندهای بالا یک قرارداد کامل، حرفه‌ای و شش‌دانگ را تشکیل می‌دهند.

توصیه کاربردی: قبل از نهایی‌کردن قرارداد، یک بار آن را از دید طرف مقابل بخوانید. آیا برای کارفرما تمام نکات مهم درج شده؟ آیا حقوق شما به عنوان مجری به قدر کافی محافظت شده؟ بهتر است قراردادهای سنگین را یک مشاور حقوقی یا وکیل نیز بازبینی کند تا مطمئن شوید هیچ ابهام یا ایراد قانونی ندارد.

اختلافات و چالش‌های رایج در قراردادهای سئو

نوع چالش	ریشه مشکل	راه‌حل قابل اجرا در قرارداد
توقع نتایج سریع	عدم شناخت زمان‌بندی سئو و فشار انتظارات	تعریف Timeline واقع‌بینانه + توضیح کتبی و شفاهی روند ۳ تا ۶ ماهه
عدم همکاری کارفرما	تاخیر در محتوا و دسترسی‌ها، توقف پیشرفت	تعریف تعهدات کارفرما + امکان توقف یا فسخ در صورت تاخیر بیش از ۳۰ روز
دخالت بیش‌ازحد کارفرما	دیکته کلمات اشتباه، اجبار به تضمین رتبه	مرزبندی اختیارات + حق تصمیم کارشناسی روی استراتژی + آموزش کوتاه ابتدای همکاری
مشکلات پرداخت و بدقولی مالی	تاخیر یا عدم تسویه بعد از نتایج	پیش‌پرداخت + پرداخت ماهانه + تحویل کامل پس از تسویه + انتخاب مشتریان خوش‌حساب
تغییرات ناگهانی در بازار یا الگوریتم	اهداف و زمان‌بندی قبلی ناکارآمد می‌شود	امکان اصلاح قرارداد با پیوست Amendment + جلسات بازنگری دوره‌ای

در کنار رسمی‌کردن تعهدات، روی ایجاد رابطه‌ای صادقانه و حرفه‌ای کار کنید. سعی کنید کارفرما را Educate کنید که سئو سرمایه‌گذاری بلندمدت است و شما شریک رشد او هستید نه صرفاً پیمانکار. از آن سو، خود نیز به دغدغه‌ها و نگرانی‌های کارفرما گوش دهید؛ بسیاری از اختلافات با گفتگو و شفاف‌سازی انتظارات در همان مراحل ابتدایی قابل‌حل هستند.

سوالات متداول

• اگر وسط کار بفهمیم مدل قرارداد (مثلاً نتیجه‌محور یا ری‌تنر) انتخاب اشتباهی بوده، لازم است قرارداد را فسخ کنیم یا می‌شود مدل را عوض کرد؟

لازم نیست از صفر همه‌چیز را بشکنید. می‌توانید در قالب یک الحاقیه (Amendment) مدل همکاری را اصلاح کنید؛ مثلاً قرارداد نتیجه‌محور را به مدل ترکیبی یا ری‌تنر تبدیل کنید. مهم این است که در الحاقیه بنویسید از چه تاریخی به بعد، محاسبات مالی و KPIها بر اساس مدل جدید انجام می‌شود تا گذشته و آینده قاطی نشود.

• چطور در قرارداد بنویسیم اگر تیم فنی یا تولیدمحتوای کارفرما کارها را دیر انجام داد، سئوکار بابت تأخیر نتیجه مواخذه نشود؟

باید در بخش تعهدات کارفرما و Timeline اضافه شود که هر تأخیر در تحویل محتوا، تأییدها یا اجرای تغییرات فنی، به همان میزان زمان‌بندی پروژه را جابه‌جا می‌کند. یک جمله کلیدی این است که «مسئولیت تأخیر در نتایج ناشی از عدم انجام به‌موقع تعهدات کارفرما، بر عهده مجری نخواهد بود و زمان‌بندی پروژه متناسباً تمدید می‌شود».

• برای شروع همکاری، ماه اول را «آزمایشی» بگذاریم یا از همان ابتدا قرارداد چندماهه ببندیم؟

اگر اعتماد دوطرفه هنوز شکل نگرفته، می‌شود در قرارداد اصلی یک ماه اول را به‌عنوان فاز پایلوت تعریف کرد، نه قرارداد جدا. یعنی قرارداد ۶ماهه است، ولی در متن می‌آید که پس از پایان ماه اول، هر طرف می‌تواند در صورت عدم رضایت با تسویه همان ماه، همکاری را متوقف کند. این‌طوری هم چارچوب قانونی دارید، هم ریسک احساسی کم می‌شود.

• مالکیت ایده‌ها و استراتژی‌هایی که سئوکار پیشنهاد می‌دهد، بعد از پایان قرارداد با کی است؟

معمولا خود استراتژی و «روش کار» جزو دارایی فکری مجری می‌ماند، ولی خروجی‌های پیاده‌شده روی سایت، محتواها و گزارش‌ها متعلق به کارفرماست. اگر نمی‌خواهید بعداً بحث شود، در قرارداد بنویسید: «کلیه تغییرات اعمال‌شده روی سایت، محتوا و گزارش‌ها پس از تسویه، متعلق به کارفرما است، اما روش‌ها، فریم‌ورک‌ها و فایل‌های داخلی استراتژی مجری قابل انتقال به غیر نیست.»

• اگر کارفرما هم‌زمان با دو سئوکار روی یک سایت کار کند، چطور در قرارداد برای سئوکار اول ریسک را کم کنیم؟

باید صریح بنویسید که «استخدام هم‌زمان فرد/شرکت دیگر برای سئوی همین دامنه بدون اطلاع مجری، مجاز نیست و در صورت انجام، مجری حق دارد قرارداد را فسخ کند یا مسئولیت نتایج را نپذیرد». این بند حداقل کمک می‌کند اگر شخص سومی روی سایت خرابکاری کرد، کسی آن را پای سئوکار اصلی ننویسد.

• KPIها را اگر اشتباه تنظیم کردیم (مثلاً بیش از حد خوش‌بینانه بود)، می‌توان وسط کار عوضشان کرد؟

بله، اما باید با داده انجام شود نه احساس. بعد از ۲–۳ ماه که دیتا واقعی از سرچ کنسول و آنالیتیکس دارید، می‌توانید در یک جلسه رسمی توافق کنید KPIها اصلاح شوند و این را در قالب صورتجلسه یا الحاقیه به قرارداد اضافه کنید. مهم است تغییر KPI از یک تاریخ مشخص اعمال شود و در گزارش‌ها هم آن تاریخ ثبت شود.

• اگر کارفرما مرتب کار خارج از Scope بخواهد (طراحی، تولید ویدیو، مارکتینگ)، بهتر است همه را داخل همان قرارداد سئو ببریم یا قرارداد جدا؟

اگر حجم کار جانبی زیاد است، قرارداد جدا برای خدمات جانبی منطقی‌تر است. در خود قرارداد سئو فقط بنویسید «خدمات خارج از دامنه تعریف‌شده، در صورت توافق طرفین، در قالب قرارداد یا صورت‌حساب جداگانه انجام می‌شود». این کمک می‌کند قرارداد سئو تبدیل به لیست «هرکاری بگو انجام بده» نشود.

• در قرارداد سئو لازم است دسترسی‌ها (ادمین، هاست، سرچ کنسول) دقیقاً نام‌برده شوند یا یک جمله کلی کافی است؟

بهتر است هم جمله کلی باشد، هم حداقل دسترسی‌های حیاتی نام‌برده شوند. مثلا بنویسید «کارفرما موظف است دسترسی مدیریت CMS، هاست یا پنل سرور، Google Search Console و ابزارهای آماری مورد استفاده را حداکثر ظرف X روز پس از عقد قرارداد در اختیار مجری قرار دهد». این‌طوری اگر بعداً دسترسی ندادند، قابل استناد است.

• اگر در طول پروژه شرایط بازار یا الگوریتم گوگل عوض شد و استراتژی قبلی جواب نداد، چطور در قرارداد جلوی دعوا را بگیریم؟

در بخش فورس‌ماژور یا بند جدا می‌شود نوشت که «در صورت بروز تغییرات اساسی در الگوریتم‌ها، رقابت یا شرایط بازار که اهداف اولیه را غیرواقعی کند، طرفین موظف‌اند طی X روز برای بازنگری اهداف و استراتژی اقدام کنند و نتیجه در قالب پیوست جدید به قرارداد اضافه شود». یعنی از قبل پذیرفته‌اید که دنیا ثابت نیست و استراتژی حق دارد آپدیت شود.

• رایج‌ترین اشتباهی که سئوکارها در بخش مالی قرارداد سئو می‌کنند چیه؟

بزرگ‌ترین اشتباه، وابسته‌کردن تقریباً کل دریافتی به «نتیجه نهایی» یا به آخر پروژه است. این کار نقدینگی سئوکار را نابود می‌کند و در اختلاف، عملاً دستمزدی براش نمی‌ماند. ساختار منطقی‌تر این است که بخش ثابت ماهانه یا مرحله‌ای برای حجم کار گذاشته شود و اگر قرار است پاداشی هم باشد، روی آن سوار شود؛ نه اینکه کل درآمد فقط به KPI گره بخورد. قرارداد سئو، هم باید از بیزنس کارفرما محافظت کند، هم از عمر و زمان سئوکار.